Eigen schuld

Eigen schuld is het juridische begrip voor de situatie dat de schade mede is veroorzaakt door een omstandigheid die aan het slachtoffer zelf is toe te rekenen. De wettelijke hoofdregel: de schadevergoedingsplicht van de aansprakelijke wordt verminderd in de mate waarin omstandigheden aan de zijde van het slachtoffer aan de schade hebben bijgedragen. In verkeerszaken bestaat een belangrijke uitzondering in de vorm van de 50%- en 100%-regel.

De verkeersbescherming voor fietsers en voetgangers

Wanneer een gemotoriseerd voertuig (auto, bus, vrachtwagen) botst met een fietser of voetganger die niet gemotoriseerd is, geldt een door de Hoge Raad ontwikkelde regel: (1) bij kinderen jonger dan 14 wordt de schade in beginsel volledig vergoed, de 100%-regel; (2) voor oudere fietsers/voetgangers geldt dat minimaal 50% van de schade wordt vergoed, ongeacht eventuele eigen fouten, de 50%-regel. Alleen bij opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid wordt van deze ondergrens afgeweken.

Wanneer speelt eigen schuld in uw zaak?

In veel letselschadezaken komt het onderwerp langs. Drie voorbeelden: (1) een auto-inzittende droeg geen gordel en verergerde daarmee zijn letsel: een deel van de smartengeld- en schadeclaim kan worden verminderd; (2) een fietser reed met een fietsverlichting die niet brandde en werd aangereden, maar tegen een automobilist geldt nog steeds minimaal 50%-vergoeding; (3) een werknemer negeerde een duidelijke veiligheidsinstructie en werd toch gewond, en de werkgeversaansprakelijkheid uit de wettelijke werkgevers-zorgplicht erkent alleen opzet of bewuste roekeloosheid als grond om de claim volledig af te wijzen.

Waar verzekeraars soms te ver gaan

In onze praktijk komen we regelmatig voorstellen tegen waarin een verzekeraar 40% aftrekt wegens 'eigen schuld' zonder de Hoge Raad-jurisprudentie mee te wegen. Bij fietsers en voetgangers is dat juridisch ondeugdelijk: de 50%-ondergrens blijft staan, tenzij sprake is van bewuste roekeloosheid. Soortgelijk bij arbeidsongevallen: werkgevers proberen soms een forse aftrek op basis van onvoorzichtigheid, maar de wettelijke werkgevers-zorgplicht stelt zeer hoge eisen aan wat als opzet of bewuste roekeloosheid telt.